Monetizar débeda (II): bye bye euro

O pasado xoves principiaron na Facultade de Economía e Empresa da UDC as charlas sobre ‘Crise: unha saída desde a economía social de mercado’, onde participarán poñentes da talla de Emilio Ontiveros (AFI), Fernando G. Laxe (ex-presidente da Xunta), Roberto Tojeiro (Gadisa) ou Jose M. Arias (F. Barrié). Na conferencia inaugural de Carsten Moser, presidente da Cámara de Comercio Alemá en España -unha conferencia, por outra banda, do máis ilustrativa e interesante- chamoume a atención o comentario que fixo sobre, precisamente, a monetización da débeda. Os Estados, a diferencia de calquera de nós ou de calquera empresa, teñen a posibilidade de pagar as súas débedas simplemente mediante a ‘impresión de diñeiro’ (isto é, a monetización de débeda) precisamente porque son os únicos con potestade de facelo. Comentaba o Sr. Moser que iso é o que levan facendo os USA desde os inicios da crise financeira, pero que “o BCE non pode porque o ten prohibido por lei”. Cousa totalmente certa… pero que me deixou coa dúbida de se en Alemaña cren que tal lei é unha Lei Divina, ou se cadra unha lei física como a da gravedade, inmutable.

 

A razón pola que os mercados especulan contra o euro é porque saben dúas cousas da UE: que non é un conxunto homoxéneo, e que está construído sobre a base dunha ideoloxía devota do laissez faire como non hai en ningún outro lugar, nin sequera nos USA. Por suposto que todo o que critican Merkel e acólitos da monetización é certo: xenera inflación (ese sí que é un problema gravísimo hoxendía, e non o paro xuvenil!!) e implica unha falta de credibilidade do sistema, xa que quen se vai fiar dun diñeiro fiduciario (isto é, de papel, literalmente) se quen ten o dereito de señoriaxe imprime canto quere. O Estado é un axente máis da economía, e recurrir a tal política suporía que os Estados deixarían de comportarse con eficiencia, despilfarrando recursos cantos quer porque sempre poderá imprimir o diñeiro que precise. E excuso dicir que iso era o que facían os reis medievais… e así lles ía. Crises monetarias cada 3 x 4. Todo iso é certo, si. E ninguén discute que, en circunstancias normais e con carácter de xeneralidade, así se deba comportar os Estados ou, no noso caso, o ECB.

 

Pero o problema é que non sabemos se, visto o visto, os alemáns se dan por enterado de que a situación en Europa dista moito de ser ‘normal’ ou ter ‘carácter de xeneralidade’. Máis aínda, a estratexia que finalmente adoptou o ECB -non sen moitos reparos pola ala dura- de intervir no mercado secundario non deixa de ser un remedio cos mesmos males… pero sen as virtudes da monetización, ou cando menos desde logo non tan efectivo.

 

En que consistiría a monetización de débeda? En que o ECB actúe directamente sobre o mercado primario de débeda pública, en lugar do secundario. Pero para iso debemos entender primeiro a diferencia entre ambos mercados e, con iso, resolver un dos clásicos malentendidos provocados por tanto tertuliano televisivo que fala básicamente do que non ten nin idea. Explícome. Cando a famosa prima de risco española sube, por exemplo, de 400pb a 500pb, canto cre vostede que pasa a pagar de máis o Estado español pola súa débeda pública? Claro, non sabe a cifra exacta pero… digamos, sería pouco? moito? moitísimo? A resposta é ben simple: NADA. Efectivamente, o que aconteza coa prima de risco (que é un dato do mercado secundario) non afecta para nada aos Estados, que se financian en primario. O que si é certo é que non lles custa nada… directamente. Gradualmente, conforme o Estado emite nova débeda, os xuros (intereses) que terá que pagar serán probablemente maiores.

 

 

Así que expliquemos primeiro a diferencia entre mercado primario e secundario. Os Estados que precisan recursos para financiar o que algúns non están dispostos a financiar vía maiores impostos (este é outro debate, xa chegará) poden acudir ao mercado primario de débeda pública e emitir Letras del Tesoro, Bonos e Obligaciones del Estado. Nese mercado primario os Estados consiguen financiamento dos investidores interesados polo método de subasta. Na última subasta de Letras del Tesoro do 15-nov, por exemplo, o Estado español conseguiu 2.600 millóns de euros dos investidores a un prezo medio do 5,02% a un ano. Na última de Obligacións a 10 anos (emisión coa que en secundario se calcula a famosa prima de risco) do 17-nov obtivo 3.560 millóns a un prezo medio cercano ao 7%. Poñámonos agora no sitio do investidor que acaba de mercar un título a 10 anos. Desde logo, 10 anos é moito tempo, sobre todo como para estar seguros de que non imos necesitar o diñeiro antes (porque durante 10 anos o Estado pagará os xuros da débeda, si, pero non devolverá o capital ata pasados 10 anos). Así que, probablemente, non habería moitos investidores dispostos a prestar diñeiro a 10 anos… de non ser pola posibilidade de acudir ao mercado secundario. No mercado secundario, investidores de todo o mundo compran e venden toda a débeda pública VIVA (isto é, emitida polos Estados nos últimos anos e que todavía non chegou o día de ter que devolver o capital prestado).

 

Así que entendamos dúas cousas: a primeira, os Estados non participan no mercado secundario (eles xa conseguiron o financiamento que precisaban nas subastas en primario); e a segunda, que o volume negociado en secundario é moitísimo maior ao que se moven nunha subasta en particular. De feito, toda a débeda pública española ascende en 2011 a 588.000 millóns de euros (El Economista, 18-nov) e o volume negociado nun ano pode ser incluso superior a esa cifra porque un bono ou unha letra poden ser comprados e vendidos varias veces ao longo dun ano por varios investidores. Comparemos esa cifra cós 2.600 millóns da última subasta de letras ou os 3.560 da última de bonos. Así, agora o lector entenderá que, cada vez que o ECB intervén no mercado secundario (non con moito ímpetu nin todo o frecuentemente que debería, todo hai que decilo) está remando contra os centos de miles de millóns que se negocian no mercado secundario. En cambio, intervindo en mercado primario consigue financiar directamente aos Estados, baixar o custo de financiamento, e infundir confianza nos mercados… e todo iso empregando uns recursos moi inferiores!! Simplemente basta con que o ECB anuncie na vindeira subasta de Letras del Tesoro que comprará toda o volume que non cubra a demanda dos inversores por riba dun tipo de xuro determinado. Por exemplo, se o tipo anunciado é do 4%, o Estado español precisa 3.000 millóns e a demanda inferior ao 4% só chega a 1.000 millóns, o ECB ‘imprime diñeiro’ por valor de 2.000 millóns e con iso faise cargo do resto da débeda solicitada. Asegúrolles que os problemas de endebedamento non durarían un par de subastas máis, e aínda por riba se consumirían menos recursos que o que require a intervención en secundario, có que os supostos problemas inflacionarios serían menos que os que xa están provocando.

 

Entón… por que non se fai, e acabemos con esto dunha santa vez? Ocórrenseme dúas posibles respostas: pensar ben, ou pensar mal. Se penso ben, pensarei que Merkel e os ultraliberais da UE son uns tozudos ideolóxicos. Non deberiamos perder de vista que esta crise a causou o sector privado, non o sector público, e que aconteceu porque levamos 30 anos escoitando que o mellor que pode facer o Estado é non estorbar e ‘deixar facer’ ao sector privado, canto menos regulado mellor. Eso si, cando o sector privado fracasa estrepitosamente, entón que veña papá estado a rescatarnos. Hoxe os mesmos que nos meteron neste lío son os encargados de arranxar o problema: o presidente da Fed, o director do ECB ata a semana pasada, o presidente do Banco de España… todos siguen nos seus carguiños antes e despois de Lehman Brothers. Concho, se ata para a novacaixagalega se discutíu durante meses se ía mandar o que deixou a do sur nun estado penoso ou a do norte nun estado ruinoso. E claro, no país dos cegos, xa se sabe quen gañou…

 

 

Pero tamén podo pensar mal. E se penso mal comprobarei que, mentras España se financia ao 5% a 1 ano e ao 7% a 10 anos, Alemaña, grazas a esta crise, se está a financiar GRATIS a un ano (ao 0,03% estaban a semana pasada os bonos alemanes a 2 anos) e a 10 anos por debaixo do 2% desde setembro. Con ese diñeiro, Alemaña facilita préstamos a Grecia, Irlanda e Portugal ao 5-6%, e o chaman ‘rescate’. Tamén o podían chamar ‘negocio redondo’, e non sería menos certo. E tampouco sería falso decir que realmente a quen está a ‘rescatar’ Alemaña é aos seus propios bancos, que se dedicaron a investir en Grecia ao 10% o diñeiro que o ECB lles prestaba ao 1%. E probablemente, como me decía un colega esta mesma semana, tampouco deberíamos sorprendernos se na liquidación do Estado griego que Alemaña esixe como contrapartida ao seu ‘rescate’ mañán descubramos que son Siemens, BMW, BASF ou Deutsche Telekom as maiores beneficiarias da privatización das empresas e servizos públicos helenos.

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *