Nodos e sombras

Vai un mapa sen excesivo rigor científico pero ilustrativo.

 A min o mapa dime tres cousas.

Primeiro, dime Vigo, A Coruña e Santiago. Redes (portos, aeroportos, conexións intermodais, universidades…) e proxecto de país.

Segundo, dime Lalín, Monforte, Sarria. O Barco – A Rúa, Verín – Monterrei – Oímbra, … Nodos de equilibrio da Galicia interior, esenciais para a vertebración e equilibrio do territorio.

Terceiro, dime Santa Comba, Cee – Corcubión, Carballo – Coristanco, Melide – Arzúa, Chantada, Celanova, Xinzo, Meira, Becerreá, Cedeira, Pontecaldelas – A Lama, Cerdedo, O Carballiño, Ribadavia, Ordes, Vimianzo, … Un mundo rural viable e con futuro no século XXI precisa de vilas con servizos básicos nun radio de 20km max.

Suicidio demográfico e o peto dos galegos

Neste post sintetizo algunhas cuestións adicionais sobre o drama demográfico que nos agarda en Galicia nos próximos anos do que xa falamos varias veces nesta web (como aqui, aqui ou aqui). Cuestións que se orixinan nun par de lecturas recentes.

A primeira foi un titular dun xornal local de Palencia có que din en Twitter: “La mitad de los nacidos en Palencia residen en otras partes de España”.

Parecéume un exercicio interesante comprobar cal sería o resultado en todas as provincias do Estado e, en particular, as nosas. Sobre todo porque tal indicador recollería o efecto ao longo de décadas dos procesos migratorios.

Velaquí o resultado:

Gráfico: Xosé Martinez (UDC). Fonte: INE

Continúa lendo

Padrón 2014

Seis meses sen publicar na web ben merecen unha pequena explicación. Hai seis meses voltei á miña actividade profesional, combinado cós últimos meses de voráxine para ter todo listo (últimas revisións, burocracia administrativa, imprenta…) para o acto de Defensa da miña Tese de Doutoramento o vindeiro 16 de xaneiro. A partir desa data espero recuperar algo as miñas publicacións na web sobre actualidade económica, pero non será xa ao ritmo de anos anteriores.

Unha das teimas das que seguirei escribindo é o problema demográfico de Galicia. Recentemente veño de actualizar o working paper “Patróns de Despoboamento Rural”, xa en avaliación en revista académica. Tédelo á vosa disposición en documentos – academic papers. Un dos principais resultados deste estudo estatístico có colega Xosé M. Filgueira é cuantificar en que medida as comarcas do rural precisan, ou ben dunha cabeceira de comarca poboada, ou ben dunha cercanía aos principais nodos poboacionais do país. En concreto, as comarcas con cabeceira inferior a 5.000 habitantes e alonxadas das principais cidades están a perder poboación de maneira alarmante.

Onte o INE ven de publicar o Padrón 2014. Ilustro aqui con tres gráficas (principalmente as dúas primeiras) o porque do alarmante da situación.

Cabeceiras inferiores a 10 mil habitantes

Na primeira gráfica, unha selección de pequenas vilas (inferiores a 10.000 habitantes) pero necesarias para o obxectivo de equilibrio do territorio. Continúa lendo

Patrons de despoboamento rural

Na sección ‘Documentos – Academic Papers‘ acabamos de poñer a disposición de calquer interesado a versión actual, aínda en formato working paper, do estudo por Xosé M. Filgueira e David Peón “Patróns de despoboamento do rural galego“. A base de datos do estudo está tamén dispoñible en ‘Documentos – Economic data – Galicia‘.

No artigo levamos a cabo unha análise estatística para contrastar e cuantificar algunhas das observacións clásicas na problemática demográfica de Galicia e a súa polaridade rural – urbana. Primeiro, íllase o efecto arrastre demográfico para identificar distintos patróns de despoboamento a nivel comarcal ao longo das últimas dúas décadas descontado o efecto migratorio histórico. Esta análise mostraría unha visión alternativa do proceso de despoboamento, caracterizada pola conformación dun anel central de dinámica demográfica positiva a partir das cidades galegas de interior.

Segundo, profúndase na análise estatística da polaridade rural – urbana cunha medición do papel xogado por diversos parámetros de vertebración xeográfica da poboación galega. A este efecto, resultan determinantes a poboación da cabeceira de comarca –cunha perda de poboación do -0,55% anual nas comarcas con cabeceira inferior a 5.000 habitantes- e a distancia por estrada á máis próxima das sete cidades galegas –cun -0,17% adicional.

Terceiro, descontado o efecto arrastre da emigración pasada e vertebración xeográfica do territorio, explícase a evolución das distintas comarcas en función da distribución sectorial do PIB, ao efecto de identificar os sectores económicos que máis axudaron no pasado recente a conter o devalo demográfico das comarcas rurais.

Dúas visións do despoboamento de Galicia

Un pequeno adianto do meu último hobby académico…

Boa parte do problema demográfico de Galicia arrástrase do pasado, por exemplo, da forte emigración nos anos 60-80 que deixou fortemente descompensada a pirámide poboacional de 3/4 partes do territorio. No paper no que andamos a traballar o colega Xosé M. Filgueira e máis eu, buscamos eliminar ese efecto para comprobar que comarcas están a conseguir correxir o problema: isto é, malia perder poboación, a perda débese ao efecto arrastre e non a un agravamento da situación socioeconomica. Primeiros resultados: 

Mapa á esquerda, despoboamento das comarcas galegas desde 1991. Mapa á dereita, mesmo mapa correxido o efecto arrastre da emigración dos anos 60-80. Destacan para ben, Verín e Valdeorras, o ‘anel central’ (un dos resultados que nos parecen máis interesantes) conformado por Carballiño – Ourense – Monforte – Sarria – Lugo – sureste da provincia da Coruña- Tabeirós (A Estrada). Destacan para mal, a Costa da Morte (Xallas (Sta Comba), Vimianzo e Muros, principalmente) e Ferrolterra, por non falar da Montaña d’A Fonsagrada ao sur da provincia de Ourense, no que a cousa segue a peor.

Galicia non chora, emigra

No último post comentei que “España (por fin) crea emprego”. Realizo agora similar análise para Galicia (graciñas a Carlos Neira que me orientou no IGE para obter os datos desestacionalizados).

Non sei que adxetivo empregar, en serio…

Analizados os datos desestacionalizados de afiliacións á Seguridade Social e paro rexistrado, desde xaneiro 2010, en Galicia destruíuse emprego TODOS OS MESES sen excepción (de feito, ven sendo así desde antes, desde maio 2008 sen excepción). Desde agosto 2012 amainan os datos do paro grazas a que empeza a emigración en masa: de 600 galegos ó mes a 2.200. E así ata hoxe. En consecuencia, a caída do paro no segundo semestre de 2013 débese exclusivamente aos expulsados do mercado laboral (emigrados e fartos de perder o tempo no antigo INEM).

Desde que Alberto Núñez Feijoo é Presidente da Xunta de Galicia, non houbo un mes no que se creara emprego. Dado que debe ser un record mundial, non queda outra que darlle sinceiros parabéns: Parabéns fantoche.

Demografía recesiva

O INE ven de publicar o padrón de 2013 por provincias. España experimenta unha demografía recesiva (unha queda do 0.29% da poboación) por primeira vez. Esta novidade, no conxunto do Estado, pode incluso ter unha interpretación parcial positiva, porque é o resultado en boa medida do retorno da inmigración chegada a España coa burbulla inmobiliaria que agora non atopa perspectivas de ningún tipo. Porén, está é só unha interpretación parcial, porque moitos dos que están emigrando son xóvenes, sobradamente cualificados, que grazas á política miope curtopracista implementada por España e alentada-imposta por Europa, marchan do país fartos. E si, a demografía é a política económica que mellor lle está funcionando a este goberno, porque é a que lle permite falar de número de parados á baixa con datos de contratación laboral aínda negativos.

Ranking demografía 2013

Con todo, ese é o conto a nivel España. En Galicia (e no noroeste peninsular en xeral) o conto é ben distinto. Continúa lendo

Know your country

Your country is Jalisia, pipol!! Mais o título vai en inghlés a ver se pillamos algunha subvención trilingüe de Frijol. A seguir, datos de Concellos e Comarcas de Galicia máis e menos…

* Extensos

A Fonsagrada (438,4 km2) Vilalba (379) … Rábade (5,2) Mondariz-Balneario (2,3)

Terra Chá (1.822,7 km2) Lugo (1.362,9) … Muros (143,8) O Morrazo (140,7)

* Poboados

Vigo (297.355) A Coruña (246.146) … A Teixeira (415) Negueira de Muñiz (213)

Continúa lendo

128 grazas (e algunhas máis)

Os pasados días 10, 17, 22 e 29 de outubro organicei na Facultade de Economía e Empresa da UDC varias sesións experimentais con alumnos desta e doutras facultades có obxectivo de recabar datos de campo para a Tese Doutoral na que levo traballando xa hai uns 3 anos. Foi un esforzo considerable. Son moitos os meses, anos máis ben, os que levo traballado no deseño das probas a realizar polos participantes. Meses traballando no deseño da aplicación informática na que se levaría a cabo o experimento. Semanas organizando as sesións, reservando aulas, preparando os equipos informáticos, pedindo a colaboración tanto de alumnos para animarse a participar nas sesións, como dalgúns profesores do centro para axudarme a contactar con eles. E días de nervios, en particular durante as sesións, porque nunca se sabe, quizáis algún imprevisto podía acabar dando ó traste con tantas semanas de traballo.

 

Afortunadamente non foi así; finalmente todo saíu ben. Despois duns días revisando todas as respostas, facendo o cálculo estatístico previo, etc. estamos listos para arrancar có estudo experimental. Chegados a este punto empezo a ver, por vez primeira, a conclusión satisfactoria da tese (polo menos, do que a min me compete, máis non podo facer) no horizonte. Por iso quería aproveitar estas liñas no meu blogue para comentar dúas cousas.

 

Primeiro, agradecer a todos os que me axudaron a chegar ata aquí có estudo experimental. A todos os colegas e alumnos que colaboraron nos tests previos, aos profesores que botaron unha man contactando cós alumnos ou facendo suxerencias de todo tipo, e moi en particular a Paulino pola axuda no deseño da aplicación informática, a Xosé Manuel no quebradeiro (hoxe por fin resolto!) que foron algunhas estimacións estatísticas previas, e aos meus directores de tese Anxo e Manel. E sobre todo, claro, á familia, que levan anos aturando as miñas obsesións e quebradeiros de cabeza coa tese.

 

Por último, pero non menos importante, agradecer aos 128 alumnos que finalmente participaron nas sesións experimentais a súa participación, o tempo adicado e as moitas gañas que lle botaron. 128 grazas a tod@s, se ben finalmente por diversos motivos serán 126 os experimentos válidos. Con eses 126 experimentos comeza agora a análise estatística, contraste de hipóteses, redacción de artigos e, se todo vai ben, dentro de non moitos meses xunto có modelo teórico do que xa vos falei aqui (‘a behavioral model of the credit boom’) constituirá o esencial da miña Tese Doutoral.

 

Segundo, dado que as próximas semanas andarei bastante liado con este tema, pensei que é boa idea ir comentando aquí algunhas curiosidades do estudo experimental  dunha maneira máis informal que os papers académicos que lle darán forma (e de paso matamos dous paxaros dun tiro: compartir con quen lle interese -incluídos os propios alumnos participantes no experimento- as conclusións principais dos meus estudos, e de paso non deixar o blogue parado durante este tempo). As probas teñen moito que ver có estudo da psicoloxía humana e o seu efecto nas decisións financeiras, así que coido pode ser moi ameno. Se vos apetece, polo tanto, as vindeiras semanas iremos comentando algunhas curiosidades, sempre respetando o anonimato dos participantes. Espero que vos guste.

Capitalismo e Os Ancares

Galicia enfróntase a un drama e aquí ninguén se dá por enterado.

 

Só se me ocorre despertar conciencias abrindo os ollos con este feito: eses emprendedores que tanto se reclaman últimamente, nun país que esmorece demográficamente o mellor que poden facer é marchar. Baixo unha óptica capitalista, ninguén debería montar unha empresa en Navia de Suarna, nos Ancares, ou na práctica totalidade do rural galego; implicaría basear a obtención de rendibilidade para o negocio na atención dunha demanda envellecida e decrecente a pasos axigantados. Un negocio fracasado, con certeza.

 

O meu artigo completo, hoxe en Praza Pública: CAPITALISMO E OS ANCARES